อุทยานแห่งชาติเขาชะเมา-เขาวง มีพื้นที่ครอบคลุมท้องที่ อำเภอแกลง จังหวัดระยอง อำเภอท่าใหม่ จังหวัดจันทบุรี เป็นแหล่งท่องเที่ยวทางตะวันออกของประเทศ มีสภาพป่าดงดิบที่สมบูรณ์เป็นแหล่งกำเนิดต้นน้ำ ลำธารของระยอง มีสัตว์ป่าชุกชุม และมีธรรมชาติที่สวยงาม เช่นน้ำตก หน้าผา ถ้ำ ทิวทัศน์ตามธรรมชาติที่สวยงาม อุทยานแห่งชาติเขาชะเมา-เขาวงมีเนื้อที่ประมาณ 83.68 ตารางกิโลเมตร หรือ 52,300ไร่

ประวัติความเป็นมา

          ในคราวประชุมคณะกรรมการอุทยานแห่งชาติครั้งที่ 5/2517 เมื่อวันที่ 10 กรกฎาคม 2517 ที่ประชุมได้มอบให้กรมป่าไม้ไปดำเนินการตรวจสอบข้อมูลต่างๆของป่าเขาชะเมา-เขาวง ท้องที่จังหวัดจันทบุรี เพื่อจัดตั้งเป็นอุทยานแห่งชาติ และเลขาธิการนิยมไพรสมาคม(นายแพทย์บุญส่ง เลขะกุล) ได้มีหนังสือลงวันที่ 17กรกฎาคม 2517 กับชมรมอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ มหาวิทยาลัยศรีนครินทร์วิโรฒ ปทุมวัน ได้มีหนังสือที่ ชอธ. 020/2571 ลงวันที่ 22 กรกฎาคม 2517 ขอให้พิจารณาจัดตั้งบริเวณพื้นที่ป่าเขาชะเมา ซึ่งเป็นต้นน้ำลำธารของจังหวัดระยอง ประกอบด้วยพรรณไม้และสัตว์ป่านานาชนิดเป็นอุทยานแห่งชาติเช่นกัน

          ขณะเดียวกันหนังสือพิมพ์สยามรัฐ ฉบับวันที่ 20 สิงหาคม 2517 ได้ตีพิมพ์บทความ “เสียงเรียกจากป่าเขาชะเมา” เขียนโดยนายไพบูลย์ สุขสุเมฆ เรียกร้องให้พิจารณากำหนดป่าเขาชะเมา-เขาวง ให้เป็นวนอุทยานหรืออุทยานแห่งชาติเพื่อรักษาไว้ก่อนที่จะถูกบุกรุกทำลาย กรมป่าไม้ ได้มีคำสั่ง ที่ 1017/2517 ลงวันที่ 30 สิงหาคม 2517 ให้เจ้าหน้าเข้าไปดำเนินการสำรวจแนวเขตป่าและสภาพพื้นที่ป่าเขาชะเมา-เขาวง ในท้องที่จังหวัดระยอง และจังหวัดจันทบุรี ปรากฏว่ามีสภาพเป็นป่าดงดิบเป็นต้นน้ำลำธาร สัตว์ป่าชุกชุมและธรรมชาติที่สวยงาม

          กองอุทยานแห่งชาติ กรมป่าไม้ ได้นำเสนอคณะกรรมการแห่งชาติ โดยได้มีพระราชกฤษฎีกากำหนดบริเวณที่ดินป่าเขาชะเมา ในท้องที่ตำบลทุ่งควายกิน อำเภอแกลง จังหวัดระยอง และตำบลแก่งหางแมว อำเภอท่าใหม่ จังหวัดจันทบุรี และป่าเขาวง ในท้องที่ตำบลกองดิน อำเภอแกลง จังหวัดระยองและตำบลนายายอาม อำเภอท่าใหม่ จังหวัดจันทบุรี ให้เป็นอุทยานแห่งชาติในปี 2518 ซึ่งประกาศในพระราชกิจจานุเบกษา เล่ม 92 ตอนที่ 267 ลงวันที่ 31 ธันวาคม 2518 เป็นอุทยานแห่งชาติแห่งที่ 13 ของประเทศ

ลักษณะภูมิประเทศ

          ลักษณะภูมิประเทศของป่าเขาชะเมาเป็นเทือกเขาสลับซับซ้อน มียอดเขาแผนที่เป็นยอดเขาที่สูงที่สุด ประมาณ 1,028 เมตร จากระดับน้ำทะเล เป็นแหล่งกำเนิดของต้นน้ำลำน้ำประแสร์เส้นชีวิตของจังหวัดระยอง และสภาพภูมิประเทศป่าเขาวงเป็นพื้นที่ภูเขาหลายลูกล้อมวงเป็นชั้นๆบางส่วนมีหน้าผาชะโงกง้ำไปในเขตจังหวัดจันทบุรี ลักษณะภูมิอากาศ ในฤดูฝนระหว่างเดือนพฤษภาคม-ตุลาคม จะมีฝนตกชุก ปริมาณน้ำฝนเฉลี่ยปีละ 3,000 มิลลิเมตร ระหว่างเดือนพฤศจิกายน-กุมภาพันธ์ อากาศเย็นสบาย และฤดูร้อนระหว่างเดือนมีนาคม-เมษายน อุณหภูมิโดยเฉลี่ยตลอดปี 26-27 องศาเซลเซียส

พรรณไม้และสัตว์ป่า

          จากสภาพภูมิประเทศที่เป็นป่าดงดิบชื้น จึงมีไม้หลายชนิดขึ้นอยู่อย่างอุดมสมบูรณ์ เช่น ชิงชัน ประดู่ มะค่าโมง ตะเคียน ยาง ตะแบก ตาเสือ กฤษณา และกล้วยไม้ป่า ส่วนไม้พื้นล่างปกคลุมไปด้วย หวาย ไผ่ป่า ว่าน เฟิร์น ชนิดต่างๆ นอกจากนี้ป่าเขาชะเมา-เขาวง ยังชุกชุมด้วยสัตว์ป่านานาชนิด เช่น เสือ ช้างป่า กระทิง วัวแดง เลียงผา หมี หมูป่า กวาง ลิง ค่าง ชะนี ไก่ป่า ไก่ฟ้า และนกชนิดต่างๆ

จุดเด่นที่น่าสนใจ

          น้ำตกเขาชะเมา-เขาวง หรือ น้ำตกธารน้ำใส อยู่ใกล้กับที่ทำการอุทยานแห่งชาติและห่าจากถนนใหญ่เพียง กิโลเมตร ลักษณะเป็นธารน้ำใส รองรับน้ำตกขนาดใหญ่ยาวประมาณ 3 กิโลเมตร ประกอบด้วยชั้นน้ำตกที่สวยงามหลายชั้น คือ วังมัจฉา วังมรกต ผากล้วยไม้ ช่องแคบ น้ำตกหกสาย และผาสูงในชั้นวังมัจฉามีปลาพลวง ซึ่งเป็นปลาน้ำจืดขนาดใหญ่ อาศัยอยู่อย่างชุกชุม เป็นจุดดึงดูดความสนใจของนักท่องเที่ยวที่สำคัญ

          ผาสวรรค์ เป็นจุดชมวิวทิวทัศน์ได้กว้างไกลระหว่างเดินทางสามารถพบเห็นธรรมชาติที่สวยงาม พันธุ์นานาชนิด เหมาะแก่การศึกษาค้นคว้าธรรมชาติ 

          น้ำตกคลองปลาก้าง ตั้งอยู่ในเขตอุทยานแห่งชาติเขาชะเมา-เขาวง อยู่ห่างจากที่ทำการอุทยานแห่งชาติประมาณ 4 กิโลเมตร เป็นน้ำตกขนาดใหญ่มีความยาวลดหลั่นกันประมาณ 3 กิโลเมตรน้ำตกคลองปลาก้างมีทั้งหมด 7 ชั้น คือ วังช้างผ่าน ลานผีเสื้อ แอ่งเครือสะบ้า ลานประตูผา ธารเกาะกลาง วังกระชาย ธารสายหมอก ตลอดทั้งสองฝั่งลำธารน้ำตกเป็นป่าดงดิบบริสุทธิ์ มีกล้วยไม้ป่า พืชพื้นล่างจำพวกว่าน เฟิร์น ขึ้นปกคลุมหนาแน่น น้ำตกคลองปลาก้างเป็นน้ำตกที่สวยงามอีกแห่งหนึ่งของอุทยาน ประกอบด้วยชั้นน้ำตกและวังน้ำต่างๆ โดยเฉพาะวังช้างข้ามที่เป็นชั้นน้ำตกขนาดใหญ่ที่สวยงามมาก

          ถ้ำเขาวง อยู่ห่างจากตลาดนายายอามอำเภอท่าใหม่ จังหวัดจันทบุรี เพียง 18 กิโลเมตร เขาวงมีพื้นที่ 4.40 ตารางกิโลเมตร ชาวบ้านมักจะเรียกว่า เขาวงกต เพราะมีภูเขาล้อมวงเป็นชั้นๆ มีโพรงถ้ำที่สลับซับซ้อนคล้ายเขาวงกตมีหน้าผาและชะโงกผาที่สวยงาม ประกอบด้วยถ้ำประมาณ 80 ถ้ำ เช่น ถ้ำเพชร ถ้ำละคร ถ้ำสิงห์โต ถ้ำค้างคาว ถ้ำโรงบ่อน ถ้ำเต่า เป็นต้น

          น้ำตกคลองหินเพลิง ตั้งอยู่ทางด้านจังหวัดจันทบุรี ห่างจากที่ทำการอุทยานฯ ประมาณ 10 กิโลเมตร เป็นน้ำตกขนาดเล็ก มีน้ำไหลตลอดปี สภาพป่ายังสมบูรณ์ ตลอดสองข้างทางของน้ำตกมีดงว่านและดอกไม้ที่แปลกตา มีสัตว์ป่าที่อาจพบเห็นได้

          ศาลสมเด็จกรมหลวงชุมพรฯ อยู่ตรงข้ามกับทางแยกเข้าอุทยานแห่งชาติเขาชะเมาเขา-วง เลี้ยวขวาเข้าไปประมาณ 10 กิโลเมตร หรือจะเข้าทางถนนที่เข้าสู่ปากน้ำประแสร์ อีกทางหนึ่งก็ได้ภายในศาลประดิษฐานรูปหล่อเท่าองค์จริงของพลเรือเอกพระเจ้าบรมวงศ์เธอกรมหลวงชุมพรฯ พระบิดาแห่งกองทัพเรือไทย และเป็นที่เคารพสักการะของชาวเมืองระยอง

สิ่งอำนวยความสะดวก

          ด้วยระยะทาง ที่ไม่ห่างไกลจากกรุงเทพฯและการเดินทางค่อนข้างสะดวกสบาย ทำให้ในช่วงวันสุดสัปดาห์ต่างๆจะมีนักท่องเที่ยวเข้ามาในพื้นที่ค่อนข้างมาก โดยเฉพาะอย่างยิ่งวันหยุดติดต่อกันในช่วงเทศกาลต่างๆ ทำให้ที่พักที่มีอยู่ไม่เพียงพอต่อการบริการ

          ส่วนกรณีตั้งแคมป์เองนั้นไม่ค่อยมีปัญหา เนื่องจากทางอุทยานฯได้จัดเตรียมพื้นที่สำหรับกางเต้นท์มากพอที่จะรองรับนักท่องเที่ยวปริมาณมากๆได้สบาย

          ในส่วนของบ้านพักนั้น มีอยู่ 6-10 หลัง หลังหนึ่งพักได้ประมาณ 6-8 คน อัตราค่าที่พักประมาณ 500-1,000 บาทต่อคืน มีค่ายพักแรมหนึ่งค่าย พักได้ประมาณ 80 คน รายละเอียดเรื่องที่พักติดต่อสอบถามรายละเอียด และจองได้ที่ กองอุทยานแห่งชาติ โทร. 579-7223, 579-5734

การเดินทาง 
 
          ทางสายชลบุรี แกลง เป็นเส้นทางที่ตัดตรงที่สุด เมื่อมาถึง อำเภอแกลง ให้เลยต่อไปอีกไม่ไกลนักก็จะถึงตลาดบ้านเขาดิน จากนั้นก็จะมีทางแยกซ้ายมือที่ตลาดบ้านเขาดิน (ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 3377) เข้าไปยังที่ทำการอุทยานอีกประมาณ 17 กิโลเมตร เป็นทางลาดยางตลอด จัดได้ว่าเป็นเส้นทางที่ค่อนข้างสะดวกสบายเส้นทางหนึ่งในการเข้าไปสัมผัสธรรมชาติในรูปแบบป่าเขาและน้ำตก
 

          สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่…  อุทยานแห่งชาติเขาชะเมา-เขาวง ตู้ปณ.11 อ.แกลง จ.ระยอง 21110 โทรศัพท์/โทรสาร 0 3889 4378
ขอขอบคุณข้อมูลและภาพประกอบจาก