พิพิธภัณฑ์หนังใหญ่วัดบ้านดอน ตั้งอยู่ที่วัดบ้านดอน ตำบลเชิงเนิน อำเภอเมือง จังหวัดระยอง เป็นพิพิธภัณฑ์เล็กๆ ที่เก็บรักษาตัวหนังใหญ่กว่า 100 ตัว อายุมากกว่า 200 ปี โดยนำมาจากจังหวัดพัทลุง เมื่อ ปี พ.ศ. 2431 รวมถึงหนังใหญ่ชุดใหม่ที่ใช้แสดงในปัจจุบัน
ทั้งนี้ ตามประวัติเล่าว่า พระยาศรีสมุทรโภค ชัยโชคชิตสงคราม (เกตุ ยมจินดา) เจ้าเมืองระยองเหมาซื้อมาทั้งชุดจากจังหวัดพัทลุง รวมทั้งตัวนายหนัง เพื่อให้มาฝึกสอนคนในปกครองของท่านให้สามารถแสดงได้เหมือนคณะหนังปักษ์ใต้ เมื่อการฝึกสอนแล้วเสร็จ หนังชุดนี้ก็ได้ตระเวนแสดงจนเป็นที่รู้จักกันดีในเขตจังหวัดระยองและใกล้ เคียงเป็นเวลานาน จนกระทั่งราว พ.ศ.2430 ได้ย้ายมาเก็บรักษาไว้ที่วัดบ้านดอน โดยยังมีครูหนัง ผู้เชิด ผู้พากย์ และวงปี่พาทย์ร่วมแสดงต่อเนื่องมาโดยตลอด
ต่อมาภายหลัง เมื่อคนรุ่นดังกล่าวเริ่มล้มหายตายจาก ตัวหนังก็ชำรุดทรุดโทรมตามกาลเวลา การแสดงจึงค่อยๆ ว่างเว้นไป จนกระทั่งราวพ.ศ. 2530 จึงเริ่มมีการอนุรักษ์โดยการสร้างอาคารเก็บรักษาตัวหนัง ซ่อมแซมส่วนที่ชำรุด ฝึกหัดการเชิด การพากย์แก่เยาวชน ทั้งยังมีการว่าจ้างให้ช่างชาวนครศรีธรรมราชสร้างตัวหนังขึ้นใหม่เพื่อให้ ใช้แสดงได้จริง ทั้งมีการร่วมมือกับสถาบันการศึกษาหลายแห่งในภาคตะวันออกเพื่อเผยแพร่ในงาน วันสำคัญๆ ตลอดจนแสดงออกอากาศทางโทรทัศน์ด้วย
นักท่องเที่ยวที่สนใจจะเข้าชมการแสดงหนังใหญ่ได้โดยไม่ต้องเสียค่าเข้าชม แต่ควรติดต่อก่อนล่วงหน้าประมาณ 3 วัน สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ โทร. 08 5087 0235, 08 9831 6053
การเดินทาง
พิพิธภัณฑ์หนังใหญ่วัดบ้านดอน ตั้งอยู่ในเขตวัดบ้านดอน หมู่ที่ 4 ตำบลเชิงเนิน อำเภอเมือง จังหวัดระยอง ห่างจากถนนสายอ้อมเมือง (สาย 36) เข้าไปตามทางลาดยางเล็กๆ เพียงประมาณ 3 กิโลเมตร ตัวอาคารเป็นตึกชั้นเดียว
ขอขอบคุณข้อมูลและภาพประกอบจาก
